Een monitoring dashboard voor je Pi – Met Sampler in de terminal

About

Een monitoring dashboard voor je Pi – Met Sampler in de terminal

Hoe meer je experimenteert met software op je Raspberry Pi, hoe groter de kans dat er af en toe iets misloopt. Een monitoring dashboard toont je in één oogopslag de meest courante problemen. In deze workshop bouwen we een commandline dashboard met Sampler.

Filip Vervloesem

Monitoring software bespaart je veel tijd bij het zoeken naar bepaalde problemen. Vaak zijn die terug te brengen tot enkele elementaire zaken: er is een schijf volgelopen, er is onvoldoende geheugen vrij, je netwerkkaart is verzadigd, enzovoorts. In een monitoring dashboard zie je meteen of al die zaken nog in orde zijn of niet. Aan monitoring apps is er geen gebrek onder Linux: zo kun je bijvoorbeeld Nagios, Zabbix of Prometheus/Grafana installeren op je Pi. Toch is dat niet per se de beste keuze, tenzij je je Pi net gebruikt om ervaring op te doen met die programma’s. Wil je snel een systeem opzetten om je Pi wat beter te monitoren, dan volstaat een eenvoudiger alternatief. Voor deze workshop hebben we gekozen om een volledig dashboard uit te werken op de commandline met behulp van Sampler. Enige ervaring met de commandline is dus wel vereist.

Sampler

In vergelijking met andere monitoring apps is Sampler erg eenvoudig van opzet. Sampler bestaat uit slechts één binary en heeft geen database nodig om data te bewaren. Ook de configuratie is erg eenvoudig, tenminste als je al uit de voeten kunt met de commandline. Je gebruikt immers allerlei vertrouwde commandline tools (zoals grep, ps of free) om het dashboard op te vullen met monitoring data. Sampler kun je misschien nog het best omschrijven als een soort top die je helemaal naar wens invult. Je kunt uiteraard gegevens over processen, cpu- en geheugengebruik tonen, maar ook het weerbericht of andere data die je van internet plukt. Zodra je dashboard klaar is, kun je het op verschillende manieren gebruiken. Is er permanent een scherm aangesloten op je Pi, dan toon je het dashboard gewoon daarop. Deel je het scherm via een kvm-switch met een andere PC? Start Sampler dan op de eerste virtuele terminal van je Pi. In geval van problemen, switch je snel even van input op de kvm-switch om te controleren of je Pi nog correct draait. En uiteraard kun je Sampler ook gewoon in een ssh-sessie opstarten. Je kunt daarvoor zelfs een alias aanmaken op een andere Linux-machine, bijvoorbeeld:

$ alias sampler='ssh -t pi@192.168.1.44 /home/pi/go/bin/sampler -c /home/pi/.sampler.yaml'

Vervolgens open je Sampler op je Pi vanaf de andere computer met:

$ sampler

Plaats de alias-regel (zonder de $) in het bestand ~/.bash_aliases op de andere machine om de alias te bewaren.

Installatie

Sampler is een relatief nieuw project en kun je dus nog niet installeren via apt. Op Github sampler releases vind je een overzicht van de beschikbare releases: versie 1.1.0 was de meest recente tijdens onze test. Maar let op: de gecompileerd versie voor Linux werkt enkel op systemen met een Intel- of AMD-cpu en niét op de Raspberry Pi! De installatie is dus iets omslachtiger. Download om te beginnen de broncode van Sampler via het bestand sampler-1.1.0.zip en pak dat uit:

$ cd Downloads
$ unzip sampler-1.1.0.zip
$ cd sampler-1.1.0

Installeer daarna de Go development environment en de ALSA development library:

$ sudo apt install golang libasound2-dev

Vervolgens installeer je Sampler als volgt in ~/go/bin:

$ go install

De downloads mag je nu verwijderen:

$ cd ..
$ rm -rf sampler-1.1.0.zip sampler-1.1.0

Wil je Sampler opstarten zonder steeds het volledige pad in te geven? Pas dan de PATH-variabele aan door volgende regels toe te voegen aan het einde van ~/.profile:

if [ -d "$HOME/go/bin" ] ; then
    PATH="$HOME/go/bin:$PATH"
fi

Configuratie

Sampler weigert op te starten zonder configuratiebestand: dat moet je dus meteen na de installatie aanmaken. Die configuratie schrijf je in yaml-formaat. De bedoeling is dat je een schermvullend dashboard opbouwt uit verschillende kleinere widgets. Sampler ondersteunt zes types widgets, ook wel componenten genoemd. Voor elke component configureer je vervolgens één of meerdere items. Als eerste voorbeeld nemen we de gauge-component (een horizontale voortgangsbalk). Om die correct te tonen, moet Sampler drie zaken kennen: de minimumwaarde, de huidige waarde en de maximumwaarde. Stel dat je het schijfgebruik van de root-partitie wilt monitoren in zo’n voortgangsbalk. De minimumwaarde is dan uiteraard 0, de huidige waarde is het huidige schrijfgebruik en de maximumwaarde is de schijfgrootte. Je moet dus drie commando’s schrijven die enkel de gewenste data teruggeven, zonder overbodige output. Daarvoor gebruik je het df-commando (met de m-optie toont df alle waardes in megabytes in plaats van kilobytes):

$ df -m /
Filesystem     1M-blocks  Used Available Use% Mounted on
/dev/root          59679  2703     54521   5% /

Vervolgens knip je er de gewenste kolom uit (de tweede kolom voor de schijfgrootte of de derde voor de gebruikte ruimte):

$ df -m / | awk '{print $2}'
1M-blocks
59679

En verwijder je de legende in de eerste regel:

$ df -m / | awk '{print $2}' | sed -e 1d
59679

Maak nu een bestand ~/.sampler.yaml aan en vul daarin de gevonden commando’s in, bijvoorbeeld:

gauges:
  - title: Root filesystem
    rate-ms: 1000
    scale: 2
    percent-only: false
    cur:
      sample: df -m / | awk '{print $3}' | sed -e 1d
    max:
      sample: df -m / | awk '{print $2}' | sed -e 1d
    min:
      sample: echo 0

Yaml

De yaml-syntax is erg eenvoudig te gebruiken, mits je enkele regels in het achterhoofd houdt:

– gebruik steeds een dubbelepunt tussen een configuratieparameter en de waarde ervan

– spring een regel in met twee spaties om die ondergeschikt te maken aan de vorige regel

– gebruik een minteken voor een opsomming van verschillende elementen

 

In het voorbeeld hierboven wordt de regel ‘gauges:’ gevolgd door een opsomming van widgets van dat type (hier slechts één widget). Met ‘- title:’ maak je een nieuw widget aan, waarna je de opties voor dat widget twee spaties laat inspringen. We zien hier volgende opties:

– rate-ms: de verversingssnelheid in milliseconden (1000 = 1 seconde)

– scale: het aantal cijfers na de komma

– percent-only: zet dit op ‘true’ als je enkel de procentuele (en niet de absolute) waarde wilt zien

– cur, min en max bevatten de commando’s om data in te lezen in de voortgangsbalk

 

Start tot slot sampler om te testen of jouw configuratiebestand werkt:

$ sampler -c ~/.samler.yaml

Het resultaat zie je in onderstaande afbeelding. Gebruik de sneltoets q om Sampler weer af te sluiten.

Sampler toont het resultaat van ons eenvoudig configuratiebestand.

Staafdiagram

Een tweede type widget is het staafdiagram of de barchart. Daarmee kun je verschillende gegevens eenvoudig met elkaar vergelijken. Het grote verschil met de gauge is dat een barchart meestal meerdere items bevat en dat je geen minimale of maximale waardes hoeft te definiëren. Als voorbeeld visualiseren we informatie over het aantal actieve tcp-verbindingen op je Pi. Die vraag je op met volgend commando:

$ netstat -ta
Active Internet connections (servers and established)
Proto Recv-Q Send-Q Local Address           Foreign Address         State     
tcp        0      0 0.0.0.0:ssh             0.0.0.0:*               LISTEN    
tcp        0      0 192.168.1.44:ssh        192.168.1.11:40624      ESTABLISHED

We zijn met name geïnteresseerd in de laatste kolom, die de status van de tcp-verbinding aanduidt. Om het staafdiagram op te vullen, tel je voor elke status het aantal keer dat die voorkomt. Dat doe je met een eenvoudig grep-commando:

$ netstat -ta | grep -c LISTEN

Of iets correcter, met een awk-commando dat enkel naar de tekst in de zesde kolom kijkt:

$ netstat -ta | awk 'BEGIN{COUNT=0} $6 == "LISTEN" {COUNT+=1} END{print COUNT}'

In totaal bestaan er een tiental verschillende verbindingsstatussen, maar wij zijn enkel geïnteresseerd in de meest courante: LISTEN, ESTABLISHED, CLOSE_WAIT en TIME_WAIT. We maken dus een barchart aan met vier verschillende items:

barcharts:
  - title: TCP connections
    rate-ms: 1000
    scale: 0
    items:
      - label: LISTEN
        sample: netstat -ta | awk 'BEGIN{COUNT=0} $6 == "LISTEN" {COUNT+=1} END{print COUNT}'
      - label: ESTABLISHED
        sample: netstat -ta | awk 'BEGIN{COUNT=0} $6 == "ESTABLISHED" {COUNT+=1} END{print COUNT}'
      - label: CLOSE_WAIT
        sample: netstat -ta | awk 'BEGIN{COUNT=0} $6 == "CLOSE_WAIT" {COUNT+=1} END{print COUNT}'
      - label: TIME_WAIT
        sample: netstat -ta | awk 'BEGIN{COUNT=0} $6 == "TIME_WAIT" {COUNT+=1} END{print COUNT}'

Het resultaat zie je hier:

Een staafdiagram is ideaal om meerdere gegevens met elkaar te vergelijken.

Sparkline

Het nadeel aan de vorige widgets is dat ze enkel de huidige status van je systeem tonen. Wil je weten of een bepaald widget een stijgende of dalende trend vertoont, dan moet je even blijven kijken naar je dashboard. Gelukkig bevat Sampler ook twee widgets die historische gegevens tonen. Het eerste widget daarvoor is de sparkline. Een sparkline geeft op vereenvoudigde wijze de trend weer van een bepaalde waarde. Je ziet niet wanneer er precies een trendbreuk was, maar het geeft je toch al een goede eerste indruk. Stel dat je het geheugenverbruik op je Pi wilt monitoren doorheen de tijd. Daarvoor kun je best twee waardes monitoren: de hoeveelheid ram en swap die momenteel in gebruik zijn. Die informatie haal je bijvoorbeeld uit de output van het free-commando:

$ free -m
              total        used        free      shared  buff/cache   available
Mem:           3827          55        3569           8         203        3638
Swap:            99           0          99
$ free -m | awk '/Mem:/ {print $3}'
55
$ free -m | awk '/Swap:/ {print $3}'
0

Die waardes giet je in een sparkline via volgende configuratie:

sparklines:
  - title: Memory usage
    rate-ms: 1000
    scale: 0
    sample: free -m | awk '/Mem:/ {print $3}'
  - title: Swap usage
    rate-ms: 1000
    scale: 0
    sample: free -m | awk '/Swap:/ {print $3}'

Het resultaat zie je in de afbeelding onder deze alinea. Afhankelijk van de breedte van je terminal (en de overige widgets in je dashboard) toont Sampler nu een dertig- à zestigtal samples in de sparkline. Met een interval van 1 seconde zie je dus de data van de afgelopen minuut. Wil je verder terugkijken, dan moet je de rate-ms verhogen tot pakweg 5 of 10 seconden. De sparkline toont dan data van de laatste 5 à 10 minuten. Uiteraard kun je het interval nog verder verhogen om bijvoorbeeld een uur terug te kunnen kijken.

Een sparkline geeft op vereenvoudigde wijze historische data weer.

Runchart

Een runchart is het meest gedetailleerde widget dat Sampler aanbiedt. Het combineert de mogelijkheden van het staafdiagram (meerdere items tonen in één widget) met die van de sparkline (historische data tonen) én voegt daarenboven nauwkeurige timestamps toe. Als voorbeeld monitoren we het de processorbelasting op onze Pi. Heb je de top-tool al eens gebruikt, dan weet je dat die verder opgedeeld wordt in verschillende categorieën. De belangrijkste zijn us (user), sy (system) en wa (wait). Die getallen duiden respectievelijk aan hoeveel tijd de cpu spendeert aan gebruikerscode (uitgevoerd door programma’s), systeemcode (uitgevoerd door de kernel) en het wachten op input/output (zoals een trage harde schijf). Met vmstat vraag je die informatie eenvoudig op:

$ vmstat 1 2
procs -----------memory---------- ---swap-- -----io---- -system-- ------cpu-----
 r  b   swpd   free   buff  cache   si   so    bi    bo   in   cs us sy id wa st
 1  0      0  58580  84068 3018840    0    0   478   407  154  174 12  2 84  2  0
 1  0      0  58092  84076 3019476    0    0   512  3132  383  140 25  1 74  0  0

Standaard toont vmstat het gemiddelde processorbelasting sinds de laatste boot. Daarom voegen we de parameters 1 2 toe: vmstat toont dan 2 samples met een interval van 1 seconde. De laatste regel toont dus de processorbelasting tijdens de laatste seconde. Als je goed telt, zie je dat we de kolommen 13, 14 en 16 nodig hebben voor onze runchart. De Sampler-configuratie ziet er dan als volgt uit:

runcharts:
  - title: CPU usage
    rate-ms: 5000
    scale: 2
    legend:
      enabled: true
      details: false
    items:
      - label: User
        sample: vmstat 1 2 | awk '{print $13}' | sed -e '1,3d'
      - label: System
        sample: vmstat 1 2 | awk '{print $14}' | sed -e '1,3d'
      - label: I/O wait
        sample: vmstat 1 2 | awk '{print $16}' | sed -e '1,3d'

Het resultaat zie je in deze afbeelding.

Een runchart is Samplers meest gedetailleerde widget.

Textbox

Met een textbox widget toont Sampler gewoon de uitvoer van een commando. We geven nog snel een eenvoudig voorbeeld:

textboxes:
  - title: Disk usage
    rate-ms: 10000
    sample: df -h
Een textbox toont gewoon de uitvoer van een commando, zonder visualisatie.

Dashboard finetunen

Zodra je alle widgets geconfigureerd hebt, kun je het dashboard nog finetunen. Open Sampler en gebruik de pijltjestoetsen om een widget te selecteren. Druk vervolgens op Enter en selecteer de optie Move of Resize om het widget te verplaatsen of kleiner/groter te maken via de pijltjestoetsen. Druk nogmaals op Enter om de wijzigingen door te voeren. Bij een runchart heb je nog een extra mogelijkheid, namelijk Pinpoint. Daarmee kun je met de pijltjes naar links en rechts de verschillende datapunten in het diagram selecteren (zie afbeelding hieronder). Voor elk datapunt toont Sampler dan de precieze waarde en het tijdsstip van het sample. Druk op Escape om de Pinpoint view te verlaten. Zodra je Sampler afsluit, worden de wijzigingen bewaard in jouw configuratiebestand. Je bewerkt dat bestand dus het liefst niet terwijl je Sampler hebt geopend, want zo riskeer je wijzigingen te verliezen.

Een volledig Sampler-dashboard met verschillende widgets.

Snel aan de slag

Sampler is erg eenvoudig op te zetten voor wie al ervaring heeft met de commandline. Je leest alle informatie in via vertrouwde tools, gecombineerd met grep-, sed- en awk-commando’s. Het grote voordeel van Sampler is dat je het dashboard helemaal naar wens kunt instellen. Je kunt ook meerdere configuratiebestanden aanmaken voor verschillende dashboards, zoals een dashboard om het systeem te monitoren en een tweede met gedetailleerde gegevens over pakweg Apache of Samba. Tot slot kun je ook data van andere systemen in Sampler opnemen. Op die manier monitor je meerdere Raspberry Pi’s vanaf één overzichtelijke plaats. De README bevat een voorbeeld van hoe je dat configureert.

 

Share
April 2024
May 2024
No event found!

Related Topics